De geologie van de Gorges du Verdon

De grote rotswanden van de Verdon zijn uitgesneden in een kalksteen uit het Laat-Jura, gevormd ongeveer 150 tot 135 miljoen jaar geleden. In die tijd is de streek bedekt door een warme, ondiepe zee waar koralen gedijen: het kalksteen van de kloven is een rifkalksteen, een voormalig tropisch barrièrerif. Destijds strekte zich een uitgestrekte lagune uit op de plek van het plateau van Canjuers.

In het gebied van de Plans du Verdon bereikt deze kalklaag bijna 1.000 meter dikte; ze wordt dunner naar het noorden toe, rond Castellane. Erboven is een zachter Krijt met mergel — minder hard — alleen bewaard gebleven in de plooien in de dalen (de synclinalen). Onderaan, aan de basis, heeft een Trias van klei en gips gediend als glijvlak tijdens de opheffing van de Alpen. Het is deze gelaagdheid — zacht Trias, dik Jurassisch kalksteen, mergelig Krijt — die het silhouet van de canyon verklaart: hoge, verticale muren in het harde kalksteen, zachtere hellingen waar de rest aan de oppervlakte komt.

Het kalksteen heeft een zwakte: regenwater, licht zuur, lost het op. Dat is karsterosie — die geduldig de canyon heeft geopend en hem nog altijd verder vormt. Ze tekent overal het landschap: lapiaz (gegroefde platen), dolines, grotten zoals de Baume Bonne (uitgesneden in het Jurassische kalksteen boven de Verdon), avens (verticale schachten), en clues — die smalle dwarskloven, zoals de clue de Taulanne of van Chasteuil, bij Castellane.

Het water dat wegzakt, komt lager weer naar buiten in bronnen; waar het het opgeloste kalksteen weer afzet, bouwt het travertijn op — dat zijn de tufsteenbronnen van Saint-Maurin, aan de noordwestelijke ingang van de kloven, waar de steen zich onder je ogen herstelt. De rivier zelf gedraagt zich deels als een karstrivier, met verliezen en bronnen. Juist om dit waterregime te begrijpen leidde Édouard-Alfred Martel in 1905 de eerste wetenschappelijke verkenning van de canyon.

De Verdon behoort tot het grootste openluchtmuseum voor geologie van Europa. Bij decreet opgericht in 1984, is de Réserve naturelle géologique de Haute-Provence de grootste geologische reserve van Europa: achttien geklasseerde sites (269 hectare strikt beschermd) binnen een uitgestrekte beschermingszone van ongeveer 2.300 km², die 59 gemeenten omvat. Dit gebied is ook de bakermat van de geoparken: het Géoparc de Haute-Provence was het eerste ter wereld (in 2000) en draagt sinds 2015 het label UNESCO Global Geopark; het strekt zich uit over 67 gemeenten, waaronder Moustiers-Sainte-Marie, aan de poorten van de kloven.

Onder de schatten: de Mur des Siréniens, bij de col des Lèques nabij Castellane, waar het gesteente botten bewaart van sirenen — deze zeezoogdieren, voorouders van de lamantijnen — van 35 tot 40 miljoen jaar oud; de beroemde ammonietenplaat van Digne; en meerdere ichthyosauriërs, gefossiliseerde zeereptielen in het kalksteen.