Het grote turkooizen meer van de Verdon
Het Meer van Sainte-Croix
Ongeveer 22 km² smaragdgroen water tussen de grand canyon en de Provence, omzoomd door vijf dorpen in twee departementen. Zo vind je je weg: welk strand, welk dorp, welke activiteit — en wat je moet weten voordat je gaat zwemmen.
- Wat het is
- Een turkooizen stuwmeer, in 1973 door EDF onder water gezet
- Oppervlakte
- ≈ 22 km², ongeveer 80 m diep op het diepste punt
- Landelijke rang
- 4e grootste kunstmatige stuwmeer van Europees Frankrijk (naar oppervlakte)
- Dorpen aan de oever
- Sainte-Croix-du-Verdon, Aiguines, Bauduen, Les Salles-sur-Verdon, Moustiers-Sainte-Marie (Galetas)
- Gebied
- 2 departementen — Alpes-de-Haute-Provence (04) en Var (83)
- Bewaakt zwemmen
- Slechts 2 stranden in de zomer: Sainte-Croix-du-Verdon (dorp) en Margaridon (Les Salles)
Je oriënteren rond het meer
De stranden, één voor één
Galetas, Margaridon, Bauduen, Chabassole… welk strand, aan welke oever, bewaakt of niet, honden toegestaan.
Alle stranden →De Pont du Galetas
De meest gefotografeerde plek van het meer: waar de Verdon de grand canyon verlaat en zich opent naar turkoois water.
De Pont du Galetas →Kano en elektrische boot
Peddel of vaar zonder vaarbewijs de eerste rotswanden van de kloof op, vanaf de Galetas.
Kanoën bij de Galetas →Zwemmen en veiligheid
Koud water op diepte, zelden bewaakt, waterlozingen van EDF: wat je moet weten voordat je het water in gaat.
Veiligheid in de Verdon →Zonsondergang boven het meer
De geverifieerde uitkijkpunten om de zon te zien zakken boven het turkooizen water — en wat we werkelijk weten over de Col d’Illoire.
Bekijk de plekken →De vijf dorpen van het meer
Het strand van het dorp, ’s zomers bewaakt — de eenvoudigste plek om te gaan zwemmen.
Aiguines Linkeroever, ingang van de kloof (83)Aan de voet van de Corniche Sublime, met uitzicht op het meer vanuit het hooggelegen dorp.
Bauduen Zuidoever (83)Het meest authentieke middeleeuwse dorp aan het meer, met een plein aan het water.
Les Salles-sur-Verdon Oostoever (83)Beschut familiestrand, gemeentelijke watersportbasis — herbouwd na het onder water zetten in 1973.
Moustiers-Sainte-Marie Noordoever, kant Galetas (04)Het aardewerk en het bekendste dorp van de streek, op enkele minuten van het meer.
Het verdronken dorp
In 1973 neemt EDF de dam van Sainte-Croix in gebruik, een boogdam met dubbele kromming van ongeveer 95 meter hoog, om elektriciteit op te wekken en de Provence van drinkwater te voorzien. Het stuwmeer vormt een meer van ongeveer 2.200 hectare en 760 hm³ — het 4e grootste kunstmatige stuwmeer van Europees Frankrijk qua oppervlakte, na de meren van Der-Chantecoq, Serre-Ponçon en Orient. De vulling begint in augustus 1973; ze wordt definitief op 15 november 1973, maar het water blijft nog anderhalf jaar stijgen, tot april 1975, om zijn volle peil te bereiken.
Door dit stijgende water krijgt het oude dorp Les Salles-sur-Verdon geen adempauze: al in februari 1974 is wat ervan over is niet meer dan een hoop ruïnes, omringd door water. Op 1 maart 1974 bij zonsopgang evacueert de gendarmerie de laatste inwoners. Vijf dagen later, op 5 maart, wordt de kerktoren opgeblazen. Van de 165 inwoners die in 1968 werden geteld, vestigen er zich slechts 125 in het nieuwe dorp, hoger herbouwd: de vergoedingen, door de inwoners van Les Salles te laag bevonden, weerhouden meerdere gezinnen ervan om te herbouwen. Het is het enige dorp dat door het onder water zetten van het Meer van Sainte-Croix is verzwolgen.
Het meer heeft nog een tweede plek verzwolgen, minder bekend maar even ingrijpend: het brongehucht Fontaine-l’Évêque, op enkele kilometers van Les Salles. De bron ervan — een van de beroemdste van Frankrijk, gevoed door een ondergronds netwerk dat het plateau van Canjuers over bijna 40 km draineert — werd al in 1905 bestudeerd door Édouard-Alfred Martel, dezelfde ontdekkingsreiziger die datzelfde jaar de grand canyon van de Verdon doorkruist, daarna door speleoloog Robert de Joly in 1928 en door commandant Cousteau in 1953, die de sifon onpasseerbaar acht; Frans-Belgische duikers verleggen de grens tot -44 m in 1966. Paradoxaal genoeg heeft juist deze bron Bauduen en Sainte-Croix-du-Verdon van de verdrinking gered: uit vrees voor een sifoneffect naar het grondwater als het meer te hoog zou stijgen, verlagen de ingenieurs de hoogte van de dam van 500 naar 482 meter — een keuze die Fontaine-l’Évêque onder zo’n zestig meter water begraaft, maar de twee dorpen, hoger gelegen aan de oevers, spaart.
De watertemperatuur, seizoen per seizoen
Er bestaat geen officiële meting per maand voor het Meer van Sainte-Croix: dit is wat we kunnen vaststellen door meerdere onafhankelijke temperatuurmetingen te vergelijken met het goed gedocumenteerde gedrag van een diep stuwmeer (ongeveer 80 m op het diepst), waar het oppervlak snel opwarmt maar de bodem het hele jaar koud blijft.
5 tot 8 °C — niemand zwemt er; de oevers kunnen sommige jaren ’s nachts bevriezen.
10 tot 15 °C — het water warmt langzaam op en is eind mei nog fris, behalve bij uitzonderlijk warm weer.
20 tot 25 °C — het echte zwemseizoen: rond 20 °C vanaf juni, een piek van 24-25 °C eind juli-augustus (tot 26-29 °C aan de oppervlakte tijdens hittegolven), in september nog ~20 °C.
5 tot 15 °C — snelle daling: 10-15 °C in oktober, onder de 10 °C vanaf half november.
Indicatieve cijfers, vergeleken tussen meerdere metingen van de oppervlaktetemperatuur (niet van EDF, niet officieel): de werkelijkheid verschilt per jaar, weer en waterlozing. Enige zekerheid, ter plaatse bevestigd: het bodemwater van een stuwmeer volgt het oppervlak niet, vandaar de waarschuwingen voor koudeschok op onze pagina’s over de stranden en over veiligheid.
Veelgestelde vragen
Is het Meer van Sainte-Croix natuurlijk?
Nee, het is een kunstmatig stuwmeer: in 1973 zette EDF de oude Verdonvallei onder water door de bouw van de Sainte-Croix-dam, stroomafwaarts. Het dorp Les Salles-sur-Verdon, dat door het onder water zetten verzwolgen werd, is volledig herbouwd iets hogerop. Het is deze dam die het meer zijn kenmerkende turkooizen kleur en zijn grote diepte (ongeveer 80 m op het diepst: 75 m gemeten en 83 m theoretisch, volgens de Agence de l’Eau Rhône-Méditerranée-Corse, de regionale waterbeheerder) geeft. Op toeristische of encyclopedische sites leest u soms 90 m, of zelfs 93 m, maar die cijfers staan niet in het officiële gegevensblad van de waterbeheerder, dat hier onze referentie is.
Wat is de watertemperatuur van het Meer van Sainte-Croix?
Die schommelt sterk per seizoen: onder de 10 °C van december tot maart, een snelle opwarming in de lente, aangenaam water vanaf juni (rond 20 °C), een piek rond 24-25 °C eind juli-augustus (tot 26-29 °C aan de oppervlakte bij grote hitte), daarna een snelle daling vanaf september-oktober. Dit zijn gemiddelden aan de oppervlakte: in de diepte blijft het water van een stuwmeer het hele jaar koud, vandaar het risico op koudeschok bij een abrupte duik.
Is het Meer van Sainte-Croix het grootste meer van Frankrijk?
Nee. Met ongeveer 2.200 hectare is het qua oppervlakte het 4e grootste kunstmatige stuwmeer van Europees Frankrijk — na de meren van Der-Chantecoq, Serre-Ponçon en Orient — maar ver achter de grote kustlagunes (Berre, Thau…), die aanzienlijk groter zijn. « 4e grootste meer van Frankrijk », een formule die je soms leest, klopt dus alleen voor stuwmeren.
Welke gemeenten grenzen aan het Meer van Sainte-Croix?
Vijf, verspreid over twee departementen: Sainte-Croix-du-Verdon en Moustiers-Sainte-Marie (noordoever, Alpes-de-Haute-Provence), Aiguines, Bauduen en Les Salles-sur-Verdon (zuid- en oostoever, Var). Elk heeft zijn eigen strand en zijn eigen karakter.
Waar overnachten aan het Meer van Sainte-Croix?
Dat hangt af van de sfeer die je zoekt: Sainte-Croix-du-Verdon voor eenvoud (dorpsstrand, bewaakt zwemmen); Bauduen voor de authenticiteit van een echt middeleeuws dorp; Les Salles-sur-Verdon als familiebasis; Aiguines om het meer te combineren met de Corniche Sublime. Onze gids « waar overnachten » beschrijft elk gebied van de Verdon in detail.
Kun je een rondje rijden om het Meer van Sainte-Croix?
Ja, de weg langs het meer (D957 aan de kant van de Galetas, dan D19 en D71 afhankelijk van de richting) verbindt de vijf oevergemeenten in een halve dag met stops. De verplichte doorgang is de Pont du Galetas, tussen het meer en de ingang van de grand canyon.