Les forts et le musée de Colmars-les-Alpes

Colmars, een stad van Vauban

• De eerste vestingwerken dateren van 1382, na de aanhechting van het naburige dorp Allos bij het hertogdom Savoye, waardoor Colmars een grensstad werd.
• In 1692, na de toetreding van de hertog van Savoye tot de Liga van Augsburg, draagt Lodewijk XIV Vauban op het verdedigingssysteem van Colmars te herzien.
• Vauban leidt de werkzaamheden niet zelf: hij laat ze uitvoeren door architect Antoine Niquet (die de middeleeuwse omwalling herstelt en er vijf bastiontorens aan toevoegt) en ingenieur Guy Creuzet de Richerand.
• Toen hij in oktober 1700 de werken kwam inspecteren, uitte Vauban kritiek op de uitvoering (de muren werden te laag en te dun bevonden) en stelde hij nieuwe plannen voor, die na zijn dood in 1707 dode letter bleven. Het Fort de Savoie is dus gebouwd volgens een ander tracé dan het project van Vauban — het is een fort van het Vauban-systeem, niet door hemzelf ontworpen.
• Het Verdrag van Utrecht (1713) verlegt de grens verder weg en doet Colmars zijn strategische rol verliezen. De stad maakt tegenwoordig deel uit van het Réseau des sites majeurs de Vauban (Netwerk van belangrijke Vauban-sites).

Het Fort de Savoie

• Op de heuvel Saint-Martin, stroomopwaarts (ten noorden) van de stad, lag het tegenover de vroegere grens met het hertogdom Savoye.
• Gebouwd tussen 1693 en 1696 naar het ontwerp van Guy Creuzet de Richerand: een bastionwerk van ongeveer 50 bij 25 m, trapeziumvormig, sinds 1923 een beschermd historisch monument.
• Er zijn een wachtgebouw, een ophaalbrug, een kruitmagazijn, een gedekte weg, een ronde toren en een vijfhoekige toren te zien; het houtwerk van de ronde toren is van lariks, een boomsoort die veel voorkomt in de Haut-Verdon.
• De permanente tentoonstelling “Histoire(s) d'un fort” schetst de grens met Savoye en de architectuur van het fort aan de hand van maquettes en een enscenering, met als gids een personage: Claude Du Puy, een kapitein die in 1693 aankwam aan het hoofd van een compagnie die de forten kwam bouwen.
• In het wachtgebouw brengt de meeslepende vertoning “Le récit de Vauban” (zo'n twintig minuten) de bouw van de forten weer tot leven. Het fort is ook gastheer voor concerten, theater en tijdelijke tentoonstellingen.

De Maison Musée en de weergang

• De Maison Musée du Haut-Verdon, gevestigd in het versterkte dorp, is een museum van kunst en tradities van de bovenloop van de Verdonvallei, in een herenhuis uit het einde van de 17e eeuw.
• Het museum brengt een collectie van ongeveer 10.000 voorwerpen samen, van het einde van de 14e eeuw tot de tweede helft van de 20e eeuw: religieuze kunst, het prille begin van het toerisme in de Haut-Verdon, een schoolklas van weleer, de reconstructie van een burgerlijk interieur uit het begin van de 20e eeuw.
• De weergang (ongeveer 500 m) verbindt tien tentoonstellingstorens: de westvleugel gewijd aan de militaire geschiedenis, de oostvleugel aan ambachten van weleer en levend erfgoed.
• Een apothekerstuin, gewijd aan de plaatselijke apotheker Jean Saurin, toont geneeskrachtige planten. Het geheel (museum, weergang, Fort de Savoie) wordt sinds 2003 beheerd door de Association Maison Musée et Forts Vauban du Haut-Verdon (Vereniging Maison Musée en Vauban-forten van de Haut-Verdon).

Het Fort de France en de stadsmuren

• Stroomafwaarts (ten zuiden) van de stad hield het Fort de France de toegang tot Colmars in de gaten aan de kant van het koninkrijk Frankrijk; het wordt ook Fort du Calvaire genoemd (en later Fort Soult). Het is een compacte redoute op een vierkant grondplan, eveneens gebouwd rond 1693-1696.
• Het is normaal niet vrij te bezichtigen: je kunt er wel de buitenkant van bewandelen, langs een caponnière met schietgaten, en soms worden er incidentele rondleidingen georganiseerd.
• De stad heeft haar omwalling en poorten bewaard: de Porte de France (Poort van Frankrijk) in het zuiden, en de Porte de Savoie (Poort van Savoye), ook wel Porte de l'Eau (Waterpoort) genoemd, in het noorden.
• Dit silhouet van een volledig ommuurd stadje, bewaakt door twee forten, maakt van Colmars een van de zeldzame vestingcomplexen van het type Vauban in de Zuidelijke Alpen.

Veelgestelde vragen